Wrzesień bardzo często rozpoczyna się z ogromną dawką energii. Nowy rok szkolny, nowe zeszyty, uporządkowane biurko i ambitne plany sprawiają, że łatwo uwierzyć, że tym razem wszystko będzie wyglądało inaczej. Obiecujesz sobie regularną naukę, systematyczne powtórki z biologii, rozwiązywanie zadań z chemii i nadrabianie każdego tematu od razu po lekcji. Jeśli dodatkowo jesteś maturzystą, motywacja może być jeszcze większa. W końcu przed Tobą jeden z najważniejszych egzaminów w dotychczasowym życiu, a za nim wymarzone studia i zupełnie nowy etap.
Mija jednak kilka tygodni i pojawia się październik. Pierwsze kartkówki, sprawdziany, dodatkowe zajęcia i obowiązki zaczynają się nawarstwiać. Plan nauki, który jeszcze miesiąc wcześniej wyglądał całkiem rozsądnie, nagle zaczyna przypominać niekończącą się listę zaległości. Zamiast codziennie wykonywać kolejne zadania, coraz częściej przesuwasz je na następny dzień. Pojawia się zmęczenie, frustracja i pytanie: co stało się z całą motywacją, którą miałem jeszcze kilka tygodni temu?
Jeśli znajdujesz się właśnie w takim momencie, nie oznacza to, że cały rok szkolny jest już stracony. Spadek motywacji po pierwszych tygodniach nauki jest częstym zjawiskiem, szczególnie wśród uczniów, którzy postawili przed sobą bardzo ambitne cele. Warto jednak zrozumieć, z czego wynika i co możesz zrobić, aby nie pozwolić mu przejąć kontroli nad kolejnymi miesiącami.
Początek roku zawsze wygląda łatwiej
We wrześniu wiele rzeczy wydaje się prostszych. Materiał dopiero zaczyna się rozkręcać, sprawdzianów jest stosunkowo niewiele, a do matury pozostaje jeszcze mnóstwo czasu. Możesz mieć wtedy poczucie, że spokojnie zdążysz powtórzyć całą biologię, wykonać setki zadań z chemii i jeszcze znaleźć czas na dodatkowe kursy, korepetycje oraz przygotowanie do pozostałych przedmiotów.
Problem pojawia się wtedy, gdy ambitny plan zderza się z codziennością. Po kilku tygodniach okazuje się, że poza przygotowaniem do matury masz również lekcje, sprawdziany, prace domowe, życie rodzinne, znajomych i zwyczajną potrzebę odpoczynku. Doba nadal ma jedynie 24 godziny, a Twoja energia również nie jest nieskończona. Jeśli we wrześniu zaplanowałeś naukę bez pozostawienia sobie miejsca na gorszy dzień, zmęczenie lub nieprzewidziane obowiązki, w październiku mogą pojawić się pierwsze problemy.
Motywacja nie jest stała
Jednym z największych błędów jest przekonanie, że aby regularnie się uczyć, trzeba każdego dnia czuć ogromną motywację. Niestety nie działa to w taki sposób. Są dni, kiedy z łatwością rozwiązujesz kilkadziesiąt zadań z chemii i masz ochotę rozpocząć kolejny dział. Innym razem samo otwarcie książki wydaje się ogromnym wyzwaniem.
Nie oznacza to jednak, że jesteś leniwy albo nie nadajesz się na wymarzone studia. Motywacja jest zmienna i zależy od wielu czynników. Wpływa na nią zmęczenie, ilość obowiązków, stres, sen, wyniki w szkole, a nawet to, czy widzisz efekty swojej pracy. Jeśli Twoja nauka opiera się wyłącznie na chwilowym przypływie energii, prędzej czy później pojawi się moment, w którym cały system zacznie się rozpadać. Dużo ważniejsze od ciągłego poszukiwania motywacji jest zbudowanie sposobu nauki, który pozwoli Ci pracować również wtedy, kiedy zwyczajnie nie masz ochoty.
Materiał zaczyna przytłaczać
Biologia i chemia należą do przedmiotów, których nie da się dobrze opanować w kilka tygodni. Liczba zagadnień wymaganych na maturze jest ogromna, a uczniowie często zaczynają dostrzegać prawdziwą skalę materiału dopiero wtedy, kiedy rozpoczynają regularne powtórki.
W biologii jeden temat szybko łączy się z kolejnym. Genetyka wymaga znajomości wcześniejszych zagadnień, fizjologia człowieka łączy wiele układów, a zadania maturalne sprawdzają nie tylko wiedzę, ale również analizowanie informacji i formułowanie odpowiedzi. W chemii sytuacja wygląda podobnie. Kolejne działy opierają się na wcześniejszych wiadomościach, a brak podstaw może sprawić, że bardziej zaawansowane zadania wydają się znacznie trudniejsze.
W pewnym momencie uczeń patrzy więc na listę działów, które pozostały do powtórzenia, i zamiast motywacji pojawia się przytłoczenie. Jeśli dodatkowo masz kilka zaległości, bardzo łatwo wpaść w pułapkę myślenia, że skoro nie jesteś w stanie zrobić wszystkiego, to nie warto robić niczego. To jeden z najgorszych momentów na poddanie się.
Nie widzisz jeszcze efektów swojej pracy
Nauka do matury przypomina bardziej maraton niż sprint. Jeśli przez kilka tygodni regularnie powtarzasz materiał, nie oznacza to jeszcze, że od razu zaczniesz osiągać wymarzone wyniki w arkuszach. Czasami potrzeba wielu powtórek i dziesiątek rozwiązanych zadań, zanim zauważysz wyraźną zmianę.
To szczególnie frustrujące dla ambitnych uczniów. Poświęcasz kilka godzin na naukę, rozwiązujesz zadania, robisz notatki, a później na sprawdzianie nadal pojawiają się błędy. Łatwo wtedy dojść do wniosku, że cały wysiłek nie przynosi efektów. W rzeczywistości proces zdobywania wiedzy trwa znacznie dłużej, niż często oczekujemy. Każde rozwiązane zadanie, każda poprawiona odpowiedź i każda powtórka dokładają kolejną cegiełkę do Twojego przygotowania.
Zaczynasz porównywać się z innymi
Październik to również moment, w którym coraz częściej zaczynają pojawiać się rozmowy o maturze. Ktoś mówi, że skończył już genetykę. Inna osoba rozwiązuje kolejny zbiór z chemii. Kolega z klasy dostał świetny wynik z próbnego arkusza, a ktoś w internecie twierdzi, że uczy się trzy godziny każdego dnia.
W takiej sytuacji łatwo zacząć porównywać własne postępy z postępami innych osób. Problem polega na tym, że najczęściej widzisz jedynie niewielki fragment ich przygotowań. Nie wiesz, ile czasu poświęcili wcześniej, z czym mają problemy ani ile błędów popełniają podczas nauki. Każdy uczeń rozpoczyna przygotowania z innego poziomu i pracuje w innym tempie.
Twoim najważniejszym punktem odniesienia powinny być przede wszystkim Twoje własne postępy. Jeśli miesiąc temu nie potrafiłeś rozwiązać danego typu zadania, a dzisiaj radzisz sobie z nim bez większego problemu, oznacza to, że idziesz w dobrym kierunku. Nie musi mieć znaczenia, że ktoś inny jest już kilka działów dalej.
Jak odzyskać motywację do nauki?
Spadek energii nie oznacza, że musisz nagle całkowicie zmieniać swój sposób przygotowań. Czasem wystarczy kilka drobnych zmian, aby ponownie poczuć kontrolę nad nauką. Najważniejsze jest jednak to, aby nie próbować w jeden weekend naprawić wszystkich zaległości z ostatniego miesiąca. Takie podejście zwykle kończy się jeszcze większym zmęczeniem.
Wróć do swojego celu
Przypomnij sobie, po co właściwie rozpocząłeś przygotowania. Być może marzysz o medycynie, stomatologii, farmacji, weterynarii, biotechnologii albo zupełnie innym kierunku. Matura nie jest celem samym w sobie. Jest jedynie etapem, który ma Cię przybliżyć do miejsca, w którym chcesz znaleźć się za kilka miesięcy.
Dobrze jest od czasu do czasu spojrzeć dalej niż na najbliższy sprawdzian z chemii lub kartkówkę z biologii. Jeśli przed oczami masz wyłącznie kolejne obowiązki, bardzo łatwo stracić poczucie sensu. Długoterminowy cel przypomina, po co podejmujesz ten wysiłek.
Zmniejsz liczbę zadań
Jeśli Twój plan zakłada codziennie trzy godziny nauki, kilkadziesiąt zadań i dodatkowo powtórzenie całego działu, nic dziwnego, że po kilku tygodniach zaczynasz mieć dość. Czasami najlepszym rozwiązaniem nie jest zwiększanie liczby obowiązków, ale ich ograniczenie.
Zaplanuj mniej, ale postaraj się rzeczywiście wykonać to, co zapiszesz. Lepiej rozwiązać dziesięć zadań z chemii i dokładnie przeanalizować błędy niż zaplanować pięćdziesiąt, wykonać piętnaście i przez resztę dnia mieć poczucie porażki. Podobnie w biologii – jedna dobrze wykonana partia materiału będzie bardziej wartościowa niż chaotyczne przeglądanie kilku różnych tematów.
Stwórz system zamiast czekać na motywację
Jeśli każdego dnia zastanawiasz się, czy masz ochotę się uczyć, prawdopodobnie bardzo często znajdziesz ciekawsze zajęcie. Telefon, serial czy spotkanie ze znajomymi prawie zawsze będą bardziej atrakcyjne niż kolejne zadania obliczeniowe lub powtarzanie cyklu Krebsa.
Pomocne jest ustalenie konkretnych godzin lub dni przeznaczonych na naukę. Możesz przykładowo zdecydować, że poniedziałki, środy i piątki poświęcasz chemii, a wtorki, czwartki i część weekendu biologii. Nie musi to być system idealny. Ma być przede wszystkim możliwy do utrzymania przez kolejne miesiące.
Zauważaj małe postępy
W przygotowaniach do matury łatwo patrzeć jedynie na to, ile materiału jeszcze przed Tobą. Spróbuj od czasu do czasu zrobić coś odwrotnego i sprawdzić, ile już udało Ci się wykonać. Być może powtórzyłeś kilka działów, rozwiązałeś kilkaset zadań albo w końcu zrozumiałeś zagadnienie, które jeszcze miesiąc temu sprawiało Ci ogromne problemy.
Takie niewielkie sukcesy są ważne, ponieważ pokazują, że Twoja praca przynosi efekty. Możesz prowadzić prostą listę wykonanych tematów, zaznaczać zakończone działy w planerze albo raz na kilka tygodni wracać do starszych zadań. Bardzo często okazuje się wtedy, że rzeczy, które wcześniej wydawały się trudne, obecnie rozwiązujesz niemal automatycznie.
Pozwól sobie odpocząć
Odpoczynek nie jest stratą czasu. Jeśli od rana jesteś w szkole, później idziesz na dodatkowe zajęcia, a wieczorem próbujesz jeszcze przez kilka godzin uczyć się biologii i chemii, po pewnym czasie organizm zacznie domagać się przerwy.
Nie oznacza to oczywiście, że cały weekend powinieneś spędzić z telefonem w ręce. Chodzi raczej o zachowanie równowagi. Spotkanie ze znajomymi, spacer, trening, obejrzenie filmu czy zwyczajne wcześniejsze pójście spać mogą sprawić, że następnego dnia nauka będzie znacznie bardziej efektywna. Przemęczony uczeń może siedzieć nad książką przez trzy godziny i zapamiętać mniej niż osoba, która po odpoczynku pracuje przez godzinę.
Październik nie decyduje o Twoim wyniku
Jeśli we wrześniu miałeś ambitne plany, a kilka tygodni później część z nich przestała działać, nie oznacza to, że przegrałeś przygotowania do matury. Do egzaminów pozostało jeszcze wiele miesięcy. Masz czas, aby poprawić swój plan, nadrobić zaległości i znaleźć taki sposób nauki, który będzie możliwy do utrzymania przez dłuższy czas.
Nie musisz również zaczynać od nowa. Nie wyrzucaj planera tylko dlatego, że przez tydzień nie udało Ci się wykonać wszystkich punktów. Nie rezygnuj ze zbioru zadań, ponieważ jeden dział okazał się wyjątkowo trudny. Nie zakładaj, że skoro pierwszy arkusz poszedł słabiej, kolejne również takie będą. Przygotowania do matury składają się zarówno z dobrych, jak i gorszych okresów.
Najważniejsza jest umiejętność powrotu do pracy po tych trudniejszych momentach. Jednego dnia zrobisz więcej, innego mniej, a czasami nie zrobisz niczego. W perspektywie kilku miesięcy dużo większe znaczenie będzie miała regularność niż pojedynczy idealnie zrealizowany tydzień.

Co zrobić, jeśli motywacja nadal nie wraca?
Zacznij od małego kroku. Nie próbuj od razu nadrabiać całego miesiąca. Wybierz jeden temat z biologii albo kilka zadań z chemii i po prostu rozpocznij pracę. Bardzo często najtrudniejsze jest pierwsze kilkanaście minut. Kiedy już usiądziesz przy biurku i zaczniesz rozwiązywać pierwsze zadanie, kolejne przychodzą znacznie łatwiej.
Pamiętaj również, że matura nie wymaga od Ciebie perfekcji przez cały rok szkolny. Potrzebujesz przede wszystkim wystarczająco dobrego przygotowania w dniu egzaminu. Masz jeszcze czas na błędy, słabsze wyniki, zmianę planu i poprawianie swoich metod nauki. Październik jest więc dobrym momentem nie na panikę, ale na pierwszą większą korektę planów.
Jeśli czujesz, że wrześniowa motywacja gdzieś zniknęła, spróbuj nie szukać jej za wszelką cenę. Zamiast tego zastanów się, co możesz zrobić dzisiaj, aby być odrobinę bliżej swojego celu niż wczoraj. Jedno zadanie, kilka stron powtórki lub przeanalizowanie jednego błędu może wydawać się niewielkim osiągnięciem. Jeśli jednak będziesz powtarzać takie kroki przez kolejne miesiące, w maju mogą zaprowadzić Cię dokładnie tam, gdzie chcesz się znaleźć.
To również Cię zainteresuje!
Matura 2027 – c0 warto zacząć już we wrześniu?
Jak skutecznie zorganizować swoją naukę?